قيامت بر تو حجّت مىآورد . » « 1 » و همگان اذعان دارند كه گفتار امام عليه السّلام با كردارش و كردارش با دينش و دينش با وجدانش هماهنگ است . 4 - پس از بيان نكته گذشته ، شايد برخى چنين بيانديشند كه سخنان امام على عليه السّلام تنها براى كسانى ارزش دارد كه به عالم بالا و نبوت پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله اعتقاد دارند و براى غيرمسلمانان ، مطايبه‌اى بيش نيست . توجه به اين موضوع لازم مىنمايد كه اعتقاد به غيب و عصمت پيامبران و امامان اهل بيت عليهم السّلام ، با دلايلى قطعى و آشكار ثابت شده است و لازم نيست كه همگان به درستى موضوعى يقين پيدا كنند تا وظيفه معتقدان به آن مشخص شود . هر فردى بايد طبق آن چه باور دارد ، رفتار كند و بنابراين از غير مسلمانان توقع نمىرود كه سخنان امام عليه السّلام را بپذيرند و تنها از مخالفان چنين انتظار مىرود كه پس از مطالعه دقيق تمام نظريات در يك موضوع به رد يا پذيرش سخنى اقدام كنند و حقيقت آن است كه نبودن نظريه جامعى درباره آفرينش ، انكار قاطعانه سخن امام عليه السّلام را دشوار مىسازد . از اينشتين نقل شده است : « هر اندازه كه عقل بشرى رشد كند ، از درك كيهان و احاطه بر آن عاجز است . » « 2 » مسلمانان نيز بر اين باورند كه فكر و انديشه هيچ‌كسى نمىتواند بر تمام كيهان و منشأ و مبدأ آن احاطه يابد ، مگر خالق آن و همچنين آنهايى كه او انتخاب كند : « داناى غيب او است و هيچ‌كس را بر

--> ( 1 ) . « لا تقل ما لا تعلم بل لا تقل كلّ ما تعلم ، فإنّ اللّه سبحانه قد فرض على جوارحك كلّها فرائض يحتجّ بها عليك يوم القيامة » نهج‌البلاغه : خطبه‌هاى 4 و 19 و قصار 381 ؛ عيون الحكم و المواعظ : 526 ؛ شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد : 19 / 323 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون : 1 / 529 .